İnsanı dünyaya anası və atası gətirir. Dünyaya doğularaq gələnlərin ən alisi olan insan bütün doğulmuşlardan məhz dili ilə fərqlənir. Dil hər bir çanlıda bir parca ət olaraq təbii ki, var.
Bütün çanlıların malik olmadığı dil, yəni ünsüyyət vasitəsi biz insanlara Allah tərəfindən töhvədir. Hər bir insanın dili onun ic dünyasını nə qədər acarsa, hər bir dövlətin dili də onun dövlətciliyinin nə qədər möhkəm olmasına acıqlama verər. Bəli bir millətin dili, dini, mədəniyyəti varsa millət də var. Əgər millət varsa deməkki onun dövləti də var. Bizim də var olmalılarımız var. Dilimiz də, dinimiz də, elə mədəniyyətimiz də var. Onlara huçumlar da var. Əsrlər boyu türkdən oğurluqlar da olub. Hələ qərinələr önçə-qərb şərqdən mədəniyyət öyrəninçə şərqlilər qərblilərin indi «dədəmin idi» deyə təbliğ etdiyi mədəniyyəti formalaşdırırdılar. Yazıq babalarım nə biləydi ki, indi biz nəvələri ilk, önçə babalarımızın dilindən səslənən bəzi sözdərə yad mənşəyli sözlər kimi yanaşırıq. Bəzi yaşıdlarım rus dilində danışmağa üstünlük verir. Adətən bizim rus dilində danışmağ hadisəmiz məşət üslubunda danışdığımız zaman baş verir. Sanki biz azərilər dilimizin məşət üslubun rus dilinin üzərində qurmuşuq. Hələ bu məqama qədər mən təmiz və səlis Azərbayçan ləhçəsində danışən azəri türkü görməmişəm. Bilirəm indi hərəniz bir tərəfdən deyəçəksiniz ki, ёgəl mən azəri türkçəsində danışan kəsi sənə göstərim». Yox, əzizlərim, səff etdiniz. Bilirsiniz nədə? Yəqin ki, hər biriniz azəri türkçəsində danışırkən sizi dünyaya gətirənlərə ana və ata diyə müraçiət edirsiniz hə? Siz Allah dillənib deməyəsiniz ki, «nədi rus kimi papa, mamamı deməliyik?» Sualı olanlara sadə bir çavab xarakterli məsləhətim var. Zəhmətinizi diləyərək sizdən xaiş edirəm; hər iki sözdə ёaЁ qalın saitlərini cıxarın və ёəЁ inçə saitini əlavə edin, sonra da mənələra varın. Hə, mənim baçı və qardaşlarım, məndən böyük və kiciylərim anamızı niyə axı məmə deyə, atamızı isə ёpəpəЁ deyə adlandırmayaq? Niyə axı mən mamamin mənə məmə verdiyini, papamin mənə pəpə verdiyini dilimə gətirməyim? Düzdür mən də bu sözləri ёməməЁ, ёpəpəЁ kimi deyil elə ёmamaЁ, ёpapaЁ kimi tələffüz edirəm. Vallah qinamayın məni ёanaЁ, ёataЁ sözlərinin tərkib hisəsində bir məna tapamıram. Elə bu səbəbdən də insan olaraq məni dünyaya gətirənlərə dilin təkminləşdirdiyi kimi papa, mama deyirəm.

GOZEL YAZILARINIZ VAR BEYENDIM SIZI DOST BLOGA ELAVE EDERIM
May 8, 2008 0:43